تبلیغات
استاره سو(فرهنگ وهنر مازندران) - نخستین مدارس جدید شهر ساری

نخستین مدارس جدید شهر ساری

جمعه 19 فروردین 1390 09:16 ب.ظ

نویسنده : سیدرحیم موسوی ساروی
ارسال شده در: تاریخ وتمدن مازندران ،



علی اكبر عنایتی / كارشناس ارشد تاریخ


نخستین مدرسه ی جدید شهر ساری در سال 1323 ق / 1284 خورشیدی توسط جمعی از سیاسیون ساروی تأسیس شد. این مدرسه در سال بعد با پشتیبانی لطفعلی خان میرپنجه ی سالار مكرم (سردار جلیل) سالاریه خوانده شد. مدرسه ی سالاریه با 70 نفر دانش آموز آغازبه كار كرد. این مدرسه دارای سه كلاس ابتدایی، سطحی یا فارسی و علمی بود. دانش آموزان در كلاس ابتدایی ؛ خواندن و نوشتن، در كلاس سطحی یا فارسی؛ تاریخ، جغرافیا، حساب، سیاق و تعلیم خط، در كلاس علمی؛ صرف و نحو و ترجمه ی قرآن و زبان های خارجی(فرانسه و روسی) را می آموختند. مدیریت مدرسه و تعلیم درس عربی برعهده ی میرزاابواقاسم گروسی بود. دیگر معلمان مدرسه عبارت بودند از: میرزا سلیمان خان (حشمت ناظم ) معلم حساب و تاریخ و ناظم مدرسه، میرزا فروغ الله رشتی معلم زبان روسی و سیاق، میرزا احسان الله خان معلم زبان فرانسه، آقا سیدمحمد معلم ابتدایی و علی بهروزی. پس از شش ماه میرزا حسن خان علی آبادی تحصیل كرده ی آلمان مدیریت مدرسه را برعهده گرفت. در زمان مدیریت او تعداد شاگردان مدرسه به حدود دویست نفر رسید. اما با فشارهای مخالفان مشروطه و برخی از مردم شهر، لطفعلی خان(سردار جلیل) از حمایت مالی مدرسه دست برداشت. در نتیجه مدرسه ی ساری تعطیل شد.




پس از تعطیلی مدرسه ی سالاریه، دانش آموزان مدرسه و طرفداران شان به انجمن حقیقت ساری متوسل شدند. سید حسین مقدس مدرسه را با نام جدید حقیقت در سال 1323 ق/1284 خورشیدی در منزل علی بهروزی افتتاح كرد. این مدرسه به مدیریت میرزا حسن خان علی آبادی تا آغاز استبداد صغیر محمدعلی شاه پابرجا بود.

چند ماه پس از تعطیلی مدرسه ی حقیقت، به یاری میرزا علی عمادی مجتهد، میرزا غلامحسین خان ایرانپور و حبیب الله خان اشجع الملك سورتیجی در محل مدرسه قدیمه حاج مصطفی خان دستبان مدرسه ی حقیقت با نام جدیدِ معلم خانه ی مصطفوی گشایش یافت. مدیریت مدرسه بر عهده ی غلامحسین خان ایرانپور بود. این مدرسه نیز پس از شش ماه فعالیت با آمدن محمدعلی شاه مخلوع به ساری در سال 1329ق/1290خورشیدی تعطیل شد.

پس از شكست محمدعلی شاه مخلوع و فرارش به روسیه، فرهنگ دوستان ساروی در یكی از خانه های سیدحسین مقدس و به یاری امیرمؤید سوادكوهی مدرسه ای به نام تأیید برپا نمودند. آمدن سپاه سالارالدوله در سال 1331ق / 1292خورشیدی موجب تعطیلی مدرسه شد. شش ماه پس از رفتن سپاه سالارالدوله، مدرسه ی تأیید با كمك لطفعلی خان(سردار جلیل) بازگشایی شد. مدیریت مدرسه به عهده ی سیدحسین مقدس، ناظم مدرسه محمد مجد و معلمان آن علی بهروزی، شیخ حسین سبطی و دكتر نصرالله نادری بودند.

در سال 1333ق / 1294خورشیدی مدرسه دیگری در ساری به نام مدرسه ی نصرت احمدیه افتتاح شد. این مدرسه را میرزا علی خوشنویس بازرس وزارت معارف،‌ علی بهروزی و شیخ علی اكبر طبری مجتهد و به یاری شیخ باقر فاضل ایدنی در محل مدرسه ی قدیمه مادرِ شاه زاده تأسیس كردند. مدیر آن محمدامین خان ادیب و معلمان مدرسه حشمت داوری، حاج سید محمد سعادت، ابوالحسن آموزگار، علی پرهیزگار، میرزا محمد گرگانی و محتاج روضه خوان بوده اند. از سال 1305خورشیدی كلاس های اول، دوم و سوم متوسطه دایر شد و مدرسه به نام دبیرستان پهلوی تغییر نام یافت.

در تاریخ 4 برج دلو (بهمن) 1300 خورشیدی نخستین مدرسه دخترانه ی ساری با نام تربیت بنات، افتتاح شد. موسس مدرسه شخصی به به نام خانم فاطمه وكیلی دیپلم مدرسه آمریكایی تهران بوده است. در این مدرسه دستور فرهنگ، حساب، شرعیات، اخلاق شفاهی، قرآن، دستور زندگانی، حفظ الصحه (بهداشت)، علم الاشیاء، جغرافی، تاریخ، مشق درشت و ریز، دیكته، اخلاق مصور، دستور زبان فارسی، انشا، هندسه و نماز به دانش آموزان تعلیم داده می شد.

در سال 1304خورشیدی كاركنان مدرسه بدین شرح بوده اند: 1ـ فاطمه خانم وكیلی، مدیر و معلم كلاس های پنجم، ‌ششم، خیاطی، هنر دستی و ورزش. 2ـ صدیقه خانم، معلم كلاس چهارم. 3ـ فروغ زمان، معلم كلاس سوم. 4ـ زینب السادات، معلم كلاس دوم. 5 ـ شریفه خانم، معلم كلاس اول. 6ـ فاطمه خانم، معلم كلاس تهیه قسمت اول. 7ـ زینب خانم، معلم كلاس تهیه قسمت دوم. 8 ـ خانم نجفی، معلم كلاس اكابر. 9ـ خانم شریفه، معلم قرآن مجید و نماز. 10ـ آقا میرزا اسماعیل، معلم خط. 11ـ بی بی جان، خادمه. 12ـ مشهدی باقر، سرای دار 14ـ حسین، خادم.

فهرست منابع مورد استفاده:
اسلامی حسین: تاریخ دوهزارساله ساری (دارالملك مازندران)، دانشگاه آزاد اسلامی قائم شهر، 1372.
سازمان اسناد ملی ایران، سند شماره 297028718.
سازمان اسناد ملی ایران، سند شماره 297020858.
قاسمی پویا، اقبال: مدارس جدید در دوره قاجاریه (بانیان پیشروان)، مركز نشر دانشگاهی، تهران، 1377.
مهجوری اسماعیل: تاریخ مازندران، چاپ اثر، ساری، 1345.
مهجوری اسماعیل: تاریخ فرهنگ ساری، نشریه فرهنگ ساری، بی تا، بی جا، 1339.

7.مهجوری اسماعیل: تاریخچه ی فرهنگ ساری، سالنامه فرهنگ استان دوم (مازندران)، چاپخانه ی شركت سهامی طبع كتاب، بی جا، 1337.



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: جمعه 19 فروردین 1390 09:41 ب.ظ